علائم، راه‌های انتقال، درمان HPV چیست؟و نقش کرایوتراپی

ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV (Human Papillomavirus) یکی از شایع‌ترین عفونت‌های ویروسی است که می‌تواند پوست و مخاط انسان را درگیر کند. بیش از ۱۰۰ نوع HPV شناسایی شده است و همه انواع آن خطر یکسانی ندارند. برخی انواع HPV می‌توانند باعث ایجاد زگیل تناسلی شوند و برخی انواع پرخطر، در صورت تداوم عفونت، با ایجاد تغییرات سلولی و بعضی سرطان‌ها ارتباط دارند.

یکی از مهم‌ترین نکات درباره HPV این است که مثبت شدن آزمایش HPV به معنی ابتلا به سرطان نیست. در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی بدن می‌تواند عفونت را کنترل کند و ویروس با گذشت زمان غیرقابل شناسایی شود. با این حال، عفونت پایدار با انواع پرخطر HPV می‌تواند نیازمند پیگیری و غربالگری پزشکی باشد.

HPV چگونه منتقل می‌شود؟

HPV عمدتاً از طریق تماس مستقیم پوست و مخاط در ناحیه تناسلی و تماس جنسی منتقل می‌شود. انتقال ویروس می‌تواند در جریان رابطه واژینال، مقعدی یا دهانی اتفاق بیفتد و برای انتقال آن الزاماً دخول کامل ضروری نیست.

از آنجا که HPV ممکن است بدون هیچ علامتی در بدن وجود داشته باشد، فرد مبتلا ممکن است از وجود عفونت خود اطلاع نداشته باشد.

استفاده صحیح از کاندوم می‌تواند خطر انتقال HPV را کاهش دهد، اما محافظت آن کامل نیست؛ زیرا قسمت‌هایی از پوست ناحیه تناسلی که توسط کاندوم پوشانده نمی‌شوند همچنان می‌توانند با پوست فرد آلوده تماس داشته باشند.

آیا همه انواع HPV خطرناک هستند؟

خیر. انواع HPV از نظر خطر ایجاد بیماری با یکدیگر متفاوت هستند.

برخی انواع کم‌خطر بیشتر با زگیل تناسلی ارتباط دارند و معمولاً عامل ایجاد سرطان نیستند. در مقابل، برخی انواع پرخطر می‌توانند در صورت باقی ماندن طولانی‌مدت در بدن، باعث ایجاد تغییرات پیش‌سرطانی و در نهایت بعضی سرطان‌ها شوند.

HPV16 و HPV18 از جمله انواع پرخطر شناخته‌شده هستند که ارتباط مهمی با سرطان دهانه رحم دارند.

به همین دلیل، در صورت مثبت شدن آزمایش HPV، نتیجه باید در کنار نوع HPV، نتایج غربالگری و شرایط بالینی فرد تفسیر شود.

علائم HPV چیست؟

بسیاری از عفونت‌های HPV هیچ علامت مشخصی ایجاد نمی‌کنند. به همین دلیل ممکن است فرد برای مدت طولانی از وجود عفونت خود مطلع نباشد.

در برخی افراد، HPV می‌تواند باعث ایجاد ضایعات پوستی یا مخاطی شود. زگیل تناسلی یکی از شناخته‌شده‌ترین تظاهرات عفونت با برخی انواع HPV است.

زگیل تناسلی ممکن است به شکل برجستگی‌های کوچک، منفرد یا متعدد دیده شود و گاهی به صورت خوشه‌ای رشد کند. این ضایعات ممکن است بدون درد باشند، اما در برخی افراد می‌توانند باعث خارش، ناراحتی یا خونریزی ناشی از اصطکاک شوند.

با این حال، هر برجستگی یا ضایعه‌ای در ناحیه تناسلی الزاماً زگیل ناشی از HPV نیست و تشخیص صحیح باید توسط پزشک انجام شود.

HPV چه ارتباطی با سرطان دارد؟

برخی انواع پرخطر HPV می‌توانند در صورت تداوم عفونت باعث تغییرات غیرطبیعی سلول‌ها شوند. این تغییرات ممکن است در برخی افراد به ضایعات پیش‌سرطانی و در صورت عدم تشخیص و درمان مناسب، به سرطان منجر شوند.

ارتباط HPV با سرطان دهانه رحم اهمیت ویژه‌ای دارد. به همین دلیل، غربالگری منظم و پیگیری نتایج آزمایش HPV، پاپ‌اسمیر و سایر بررسی‌های مورد نیاز، بخش مهمی از پیشگیری از سرطان دهانه رحم است.

راهنمای جدید سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۶ نیز بر استفاده از آزمایش HPV و روش‌های مبتنی بر تعیین ژنوتیپ برای ارزیابی خطر و هدایت روند غربالگری و درمان تأکید دارد.

آیا HPV درمان دارد؟

یک داروی ضدویروسی که بتواند تمام انواع HPV را مستقیماً از بدن حذف کند، در حال حاضر وجود ندارد.

در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی بدن عفونت HPV را به مرور کنترل می‌کند. بنابراین، درمان پزشکی معمولاً بر اساس بیماری یا ضایعه‌ای که HPV ایجاد کرده است انجام می‌شود؛ برای مثال درمان زگیل تناسلی یا درمان ضایعات پیش‌سرطانی دهانه رحم.

به همین دلیل، عبارت «درمان HPV» باید با دقت استفاده شود. درمان یک زگیل یا ضایعه ناشی از HPV لزوماً به معنی ریشه‌کن شدن ویروس از بدن نیست. CDC نیز تأکید می‌کند که درمان، متوجه بیماری‌ها و ضایعات ایجادشده توسط HPV است و درمان اختصاصی برای ریشه‌کن کردن خود عفونت HPV توصیه نمی‌شود.

کرایوتراپی چیست؟

کرایوتراپی یا سرما درمانی یک روش درمانی است که در آن با استفاده از سرمای شدید، بافت مورد نظر به صورت کنترل‌شده منجمد و تخریب می‌شود.

کرایوتراپی در پزشکی کاربردهای مختلفی دارد و بسته به نوع بیماری و محل ضایعه، تجهیزات و تکنیک مورد استفاده می‌تواند متفاوت باشد.

برای آشنایی با تجهیزات این حوزه می‌توانید به دسته‌بندی دستگاه‌های کرایو و کرایوتراپی گلشن طب مراجعه کنید.

آیا کرایوتراپی HPV را از بین می‌برد؟

خیر؛ کرایوتراپی را نباید به عنوان روشی برای ریشه‌کن کردن مستقیم ویروس HPV معرفی کرد.

هدف کرایوتراپی، در مواردی که برای یک ضایعه مشخص انتخاب می‌شود، تخریب بافت ضایعه است. برای مثال، کرایوتراپی یکی از روش‌هایی است که می‌تواند برای درمان برخی زگیل‌های تناسلی خارجی مورد استفاده قرار گیرد.

بنابراین اگر زگیل ناشی از HPV با کرایوتراپی درمان شود، این موضوع به معنی آن نیست که ویروس حتماً به طور کامل از بدن حذف شده است. احتمال عود ضایعه نیز وجود دارد.

CDC نیز تأکید می‌کند که درمان زگیل تناسلی با هدف از بین بردن زگیل و کنترل علائم انجام می‌شود و هدف آن ریشه‌کن کردن HPV نیست.

کرایوتراپی برای زگیل تناسلی

برای درمان زگیل تناسلی روش‌های مختلفی وجود دارد و انتخاب روش مناسب به عواملی مانند تعداد و اندازه ضایعات، محل درگیری، شرایط بیمار و نظر پزشک بستگی دارد.

کرایوتراپی با نیتروژن مایع یا تجهیزات کرایو یکی از روش‌های مورد استفاده برای درمان برخی زگیل‌های تناسلی خارجی است.

در این روش، سرمای شدید به بافت زگیل اعمال می‌شود تا سلول‌های ضایعه آسیب ببینند و در ادامه بافت درمان‌شده از بین برود.

ممکن است برای درمان برخی ضایعات به بیش از یک جلسه نیاز باشد و میزان پاسخ به درمان در افراد مختلف متفاوت است.

نکته مهم این است که پیش از انجام کرایوتراپی باید تشخیص ضایعه مشخص باشد. استفاده از کرایو برای هر نوع برجستگی یا ضایعه تناسلی بدون تشخیص پزشکی توصیه نمی‌شود.

دستگاه کرایو اسپری چه کاربردی دارد؟

دستگاه‌های کرایو اسپری برای ایجاد سرمای کنترل‌شده در کاربردهای پزشکی و درمانی طراحی شده‌اند. نوع کاربرد دستگاه، ماده یا گاز سردکننده، محدوده دما، نحوه اعمال سرما و سایر مشخصات فنی باید متناسب با کاربرد مورد نظر بررسی شود.

در میان تجهیزات کرایو عرضه‌شده توسط گلشن طب، دستگاه کرایو پوست مدل C609 توچال درمان قرار دارد.

انتخاب دستگاه باید بر اساس نوع کاربرد، مشخصات فنی، دستورالعمل سازنده و پروتکل درمانی مرکز انجام شود. وجود یک دستگاه کرایو به تنهایی به معنی مناسب بودن آن برای تمام انواع ضایعات یا تمام بیماران نیست.

آیا کرایوتراپی برای ضایعات پیش‌سرطانی دهانه رحم هم استفاده می‌شود؟

بله، اما با شرایط مشخص.

کرایوتراپی یکی از روش‌های ابلیتیو است که در برخی شرایط برای درمان ضایعات پیش‌سرطانی دهانه رحم مورد استفاده قرار گرفته است. سازمان جهانی بهداشت برای استفاده از کرایوتراپی در درمان برخی ضایعات پیش‌سرطانی دهانه رحم راهنماهای تخصصی منتشر کرده است.

در این شرایط، صرفاً مثبت بودن آزمایش HPV به معنی انجام کرایوتراپی نیست. ابتدا باید وضعیت دهانه رحم و ضایعه از نظر معیارهای درمانی ارزیابی شود.

در راهنماهای WHO، برای درمان ابلیتیو شرایطی مانند قابل مشاهده بودن کامل ناحیه تبدیل‌شونده و ضایعه و نبود شواهد به نفع سرطان مهاجم اهمیت دارد. اگر فرد واجد شرایط درمان ابلیتیو نباشد، ممکن است به کولپوسکوپی، نمونه‌برداری یا روش‌های درمانی دیگری نیاز داشته باشد.

بنابراین کرایوتراپی نباید صرفاً بر اساس مثبت بودن تست HPV و بدون ارزیابی ضایعه انجام شود.

آیا بعد از کرایوتراپی زگیل تناسلی دوباره ایجاد می‌شود؟

بله، امکان عود زگیل تناسلی پس از درمان وجود دارد.

علت این است که درمان زگیل، بافت قابل مشاهده ضایعه را هدف قرار می‌دهد و لزوماً به معنی حذف کامل HPV از بدن نیست.

همچنین پاسخ بدن به عفونت HPV در افراد مختلف متفاوت است. به همین دلیل، در صورت بازگشت زگیل یا ایجاد ضایعات جدید، مراجعه مجدد به پزشک برای بررسی و انتخاب روش درمانی مناسب ضروری است.

واکسن HPV چه نقشی دارد؟

واکسن HPV یکی از ابزارهای مهم پیشگیری از عفونت با انواع مشخص HPV است.

واکسن برای پیشگیری از عفونت‌های جدید با انواع HPV تحت پوشش واکسن طراحی شده و جایگزین درمان عفونت موجود یا جایگزین غربالگری سرطان دهانه رحم نیست.

به همین دلیل، حتی افراد واکسینه‌شده نیز باید بر اساس سن، شرایط فردی و دستور پزشک، غربالگری‌های توصیه‌شده را انجام دهند.

چه زمانی باید برای بررسی HPV به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود:

• مشاهده زگیل یا برجستگی جدید در ناحیه تناسلی

• افزایش تعداد یا اندازه ضایعات

• تغییر ظاهر ضایعه

• خونریزی، درد یا ناراحتی غیرمعمول

• مثبت شدن آزمایش HPV

• غیرطبیعی بودن نتیجه پاپ‌اسمیر

• داشتن نتیجه غیرطبیعی در غربالگری دهانه رحم

• مشاهده ضایعه‌ای که تشخیص آن مشخص نیست

در صورت وجود ضایعه مشکوک، درمان خودسرانه یا استفاده از دستگاه کرایو بدون تشخیص مناسب می‌تواند باعث تأخیر در تشخیص بیماری‌های مهم‌تر شود.

سوالات متداول درباره HPV و کرایوتراپی

آیا کرایو HPV را درمان می‌کند؟

کرایوتراپی خود ویروس HPV را مستقیماً از بدن حذف نمی‌کند؛ بلکه در موارد مناسب برای درمان برخی ضایعات ایجادشده توسط HPV، مانند بعضی زگیل‌های تناسلی، استفاده می‌شود.

آیا بعد از کرایوتراپی زگیل تناسلی، HPV از بین می‌رود؟

خیر. از بین رفتن زگیل به معنی حذف قطعی HPV نیست و امکان باقی ماندن ویروس یا عود ضایعات وجود دارد.

آیا هر فرد مبتلا به HPV باید کرایوتراپی انجام دهد؟

خیر. مثبت بودن تست HPV به تنهایی به معنی نیاز به کرایوتراپی نیست. روش درمان بر اساس نوع HPV، نوع و محل ضایعه، نتایج غربالگری و شرایط فرد تعیین می‌شود.

آیا کرایوتراپی برای سرطان دهانه رحم استفاده می‌شود؟

کرایوتراپی برای درمان برخی ضایعات پیش‌سرطانی واجد شرایط کاربرد دارد، اما درمان سرطان مهاجم دهانه رحم موضوع متفاوتی است و نیازمند ارزیابی تخصصی و درمان مناسب سرطان است.

آیا زگیل تناسلی همیشه به معنی HPV پرخطر است؟

خیر. انواع HPV که معمولاً باعث زگیل تناسلی می‌شوند با انواع پرخطری که با سرطان ارتباط دارند متفاوت‌اند.

بهترین روش درمان HPV چیست؟

برای خود عفونت HPV یک درمان واحد که برای همه افراد مناسب باشد وجود ندارد. در بسیاری از موارد، بدن عفونت را کنترل می‌کند. اگر HPV باعث ایجاد زگیل یا ضایعات پیش‌سرطانی شود، درمان بر اساس نوع ضایعه و شرایط بیمار انتخاب می‌شود.

جمع‌بندی

HPV یک ویروس شایع است که انواع مختلفی دارد. بسیاری از عفونت‌های HPV بدون علامت هستند و در بسیاری از افراد توسط سیستم ایمنی کنترل می‌شوند. با این حال، برخی انواع پرخطر در صورت تداوم عفونت می‌توانند با ایجاد ضایعات پیش‌سرطانی و سرطان ارتباط داشته باشند.

کرایوتراپی یکی از روش‌های درمانی برای برخی ضایعات مرتبط با HPV، از جمله بعضی زگیل‌های تناسلی خارجی، است. همچنین در شرایط مشخص، کرایوتراپی می‌تواند برای درمان برخی ضایعات پیش‌سرطانی دهانه رحم مورد استفاده قرار گیرد.

با این حال، کرایوتراپی به معنی ریشه‌کن کردن ویروس HPV نیست. تشخیص دقیق ضایعه، ارزیابی شرایط بیمار و انتخاب روش درمانی مناسب باید توسط پزشک یا فرد متخصص انجام شود.

برای آشنایی بیشتر با تجهیزات این حوزه می‌توانید دسته‌بندی دستگاه‌های کرایو گلشن طب را مشاهده کنید و برای بررسی مشخصات یکی از محصولات این دسته، دستگاه کرایو پوست مدل C609 توچال درمان را بررسی کنید.